Spiderblanket

Eftir hina geysivelheppnuðu ferð til Hvar? var ferðinni heitið eins og áður sagði til hinnar ágæutu Korcula-eyjar. Aðkoman þar á skipi er hreint út sagt stórkostleg en skipið lagði upp að bryggju alveg við gamla bæinn sem stendur á litlum skaga. Bærinn er miðaldabær í Feneyjastíl og frægastur að eigin mati fyrir það að Marco Polo ku hafa fæðst þar fyrir 750 árum. Eigandi húss nokkurs sver fyrir það að húsið hans sé fæðingarstaður Marcos þessa en enginn veit neitt um það.

Við gistum í á litlu íbúða-gistiheimili hjá Filippi nokkrum og virkaði það vonum framar. Svalirnar sneru í átt að gamla bænum og útsýnið yfir sjóinn var ekkert slor. Ekki skaðaði svo hvað þetta var ódýrt, en almennt er hægt að mæla með svona litlum íbúðahótelum (2-5 herbergi) víða hér í Króatíu. Þau eru mun ódýrari og oft mun betri en hótelin. Hins vegar þarf að vanda valið enda sum þeirra verr staðsett eða annað „skrýtið“ við þau. Yfirleitt eru þau þó rekin með miklum myndarskap og þjónustan mjög góð. Þráðlaust net víðast hvar, oft vínflaska eða léttur matur í komugjöf og fleira og fleira.

Við gerðum Korcula-bænum góð skil en ferðuðumst lítið um eynna, enda bara á staðnum í tvær nætur. Bærinn svíkur engan og góður matur, rölt um þröngar miðaldagötur og fleira skemmtilegt setti svip sinn á dvölina þarna. Lárus naut sín vel enda farið hægt yfir.

Eftir tvær fínar nætur þarna skelltum við okkur svo í 15 mínútna ferju yfir á meginlandið og þaðan í aðra klukkutíma ferju af stórum skaga yfir á „alvöru“ meginlandið. Þar beið okkar svo stuttur akstur inn í landið og þar með til Bosníu-Herzegóvínu.

Förinni var heitið til Mostar. Mostar er yndislegur bær en þó er stutt í mjög dramatíska og sorglega fortíð. Í Bosníustríðinu 1991-1995 réðust Serbar til atlögu við bæinn eins og flesta aðra bæi í múslimska og króatíska hluta Bosníu. Króatar og múslimar sameinuðust til varnar og sóttist ágætlega. Hins vegar seig á ógæfuhliðina árið 1993 þegar Króatar tóku að sýna tilburði til sjálftöku valds og múslimar og Króatar snerust eftir það hver gegn öðrum. Borgin skiptist eftirleiðis í austur, þar sem múslimar bjuggu og vesturhlutann með Króötum. Fyrir miðju er svo áin sem skiptir borginni í tvennt.

Þessir tveir hópar skiptust næstu tvö árin eða svo á fallbyssuskotum, vélbyssuskotum, sprengjum og fleiru sem lagði borgina nánast gersamlega í rúst. Sérlega skelfilegt þegar gamla brúin (most) sem borgin dregur nafn sitt af var sprengd í loft upp af Króötum eftir að hafa staðið af sér margar styrjaldirnar. Hún hefur nú verið endurbyggð með 15. aldar byggingartækni ásamt mörgum helstu byggingum bæjarins en allt um bæinn eru sundursprengdar húsgrindur. Langflest hús bæjarins, þar með talið nýlegar íbúðablokkir eru þakin skotsárum. Bærinn er að ná sér og fólk er mjög opinskátt að ræða átökin, en undir niðri er mikil biturð og sorg enda mannfall og eyðilegging sem ekki hefur sést í Evrópu síðan í síðari heimsstyrjöldinni.

Ótrúlegt er að sjá hvað mikið breytist þegar keyrt er yfir til Bosníu. Í stað Feneyinga voru Tyrkir herraþjóð Bosníu sem gerir það að verkum að múslimatrú og tyrknesk menning er áberandi. Moskur eru um alla bæi og bænaköllin óma fimm sinnum á dag. Tyrkneskt kaffi og sætindi fást á öllum veitingastöðum og stórir bazarar þekja miðborgirnar. Það er mjög sérstakt að keyra álíka langt og upp í Borgarnes og fara alveg úr vestrænum menningarheimi yfir í hinn austræna og bókstaflega hægt að segja að austur mæti vestri sjaldnast með jafn áberandi hætti.

Næsti áfangastaður var enn skýrara dæmi um slíkt og jafnframt jafnvel enn átakanlegra dæmi um hrylling Bosníustríðsins. Sarajevo er mjög skemmtileg og óvenjuleg borg, helmingur miðborgarinnar inniheldur lágreist, tyrknesk hús þar sem allt iðar af lífi, göturnar markaðstorg og kaffihús á hverju strái þar sem menn sitja tímunum saman og reykja vatnspípur yfir tyrknesku kaffi eða tebolla. Hinn helmingurinn er svo eins og net göngugatna í Vínarborg með kökuhúsum og lúxusverslunum. Breytingin á sér stað á nokkrum metrum og áhrifin eru fjarstæðukennd.

Sarajevo sýnir enn sár stríðsins þó uppbygging og viðgerðir séu mun lengra komnar en í Mostar. Sarajevo var umsetin serbneskum herjum frá 1992 til 1995. Þeir höfðu það markmið að leggja undir sig Bosníu með valdi og ákváðu að taka alla íbúa borgarinnar í gíslingu. Þeir umkringdu borgina og skutu á hana algerlega handahófskennt þannig að enginn var nokkurn tíma nokkurs staðar óhultur. Enn sjást á götunum sár eftir stórar sprengjur sem voru eftir umsátrið fylltar rauðri málningu og kallaðar Sarajevo-rósir. Vatnsskortur, rafmagnsskortur og matarskortur herjaði á íbúa borgarinnar. Eins og það hafi ekki verið nóg lágu leyniskyttur á þökum bygginga við breiðgötuna inn og út úr borginni svo hún fékk viðurnefnið „sniper alley.“

Það var yfirþyrmandi lífreynsla að vera á þessum stað en Sarajevo býr yfir einhverju dulmagni í dag sem erfitt er að útskýra en gerir dvöl þar mjög merkilega og tvímælalaust einn af hápunktum ferðarinnar. Okkur stóð þó ekki alveg á sama þegar við komum fyrst inn í borgina og heyrðum háværa sprengingu strax og við vorum komin út úr bílnum. Þetta var þó sem betur fer bara þrumuveður en það má segja að sagan sé óþægilega nálægt á þessum stað.

Nú ber Sarajevo þó merkilega fá stríðssár og er frábær áfangastaður þar sem hægt er að upplifa bæði austræna og vestræna menningu með einstökum hætti. Við dvöldum þar tvær nætur og heimsóttum allskyns staði eins og staðinn þar sem Franz Ferdinand ríkisarfi Austurríkis-Ungverjalands var myrtur , atburðurinn sem markaði upphaf fyrri heimsstyrjaldar.  Einnig skoðuðum við ummerki um stríðið, en svakalegast var að fara í kirkjugarðinn rétt fyrir ofan miðborgina þar sem þúsundir manna eru grafnir og líf þeirra allra endaði á árunum 1993-1995.

Eins og í Mostar var borgin mjög lífleg, bænaköll og Tyrknesk kaffihús ásamt endalausum markaðsgötum. Lárus naut sín vel í poka framan á föður sínum og horfði athugull á umhverfið, en yfirleitt skemmtir hann sér vel þegar hann er í öruggri nálægð við foreldra sína (þ.e. alveg upp við annað þeirra) en mikið er að gerast í kringum hann sem hann horfir á og skoðar. Það hefur að sjálfsögðu eins og áður hefur komið fram mikil áhrif að hafa Lárus með en dagskráin ræðst algerlega af dúrunum hans, hitastigi úti, sólarmagni og fleira sem maður hefur lítið hugsað um áður. Hann er stórskemmtilegur ferðafélagi og hefur tekið upp á ýmsu nýju og spennandi í ferðinni. Hann er greinilega mjög athugull og hefur gaman af því að fylgjast með því sem fram fer kringum hann – þó stundum fái hann nóg ef mikið er að gerast. Hann er aldrei kyrr og mjög kröfuharður og ákveðinn.

Hvað um það, næsti áfangastaður er Svartfjallaland sem er mjög spennandi enda á að vera þar mikil náttúrufegurð, meira um það síðar. Á meðan m´ælum við með myndunum á myndasíðunni…